thị trường
Nền Tảng
Tài khoản
Investors
Partner Programs
Thể Chế
Trung thành
Chương trình Khách hàng Thân thiết Partner
Công cụ Giao dịch
Tài nguyên
Nâng cao kiến thức của bạn với các khóa học giao dịch trực tuyến miễn phí của chúng tôi
Trong bài học này, chúng ta sẽ xem ba thiên kiến trong số đó diễn ra như thế nào trong lịch sử thị trường thực tế, sau đó tìm hiểu cách áp lực khiến tất cả những thiên kiến này trở nên nghiêm trọng hơn, và điều gì thực sự giúp bạn thoát khỏi chúng trước khi chúng khiến bạn phải trả giá.
Enron được biết đến rộng rãi là một trong những công ty năng lượng lớn nhất tại Mỹ. Năm 2001, một vụ bê bối gian lận kế toán quy mô lớn bị phanh phui, cuối cùng đẩy công ty đến chỗ sụp đổ.
Công ty đã lợi dụng các kẽ hở để che giấu khoản nợ hàng tỷ USD trong khi thổi phồng lợi nhuận. Đến thời điểm phá sản vào tháng 12/2001, cổ phiếu đã sụp giảm từ mức đỉnh $90,75 xuống dưới $1.
Điều khiến hành vi gian lận trở nên khó bị phát hiện là tất cả những người xung quanh Enron đều có chung một niềm tin: một tập đoàn khổng lồ như thế này không thể thất bại.
Ban Lãnh Đạo dựa vào lợi nhuận dự kiến trong tương lai như thể chúng đã được chứng minh. Các kiểm toán viên, đồng thời muốn bảo vệ mối quan hệ lâu dài với khách hàng, đã bỏ qua những dấu hiệu cảnh báo.
Các Nhà Đầu Tư và Truyền Thông tập trung vào sáu giải thưởng “Công Ty Sáng Tạo Nhất” liên tiếp của Enron trong khi phớt lờ những dấu hiệu cảnh báo đang ngày càng chồng chất phía sau.
Một khi chúng ta tin chắc rằng điều gì đó là "đúng," bộ não của chúng ta sẽ tự động lọc bỏ những thông tin tiêu cực. Hành vi gian lận của Enron dễ dàng không bị phát hiện như vậy bởi vì những nguồn lẽ ra phải đáng tin cậy đều đang chỉ về cùng một hướng sai lầm.
Đối với những công ty có danh tiếng xuất sắc, việc chủ động giữ thái độ hoài nghi và tìm kiếm sự xem xét độc lập từ bên ngoài là điều đáng làm.
Cổ phiếu Peloton tăng vọt từ mức giá IPO $29 lên mức đỉnh $167 trong đại dịch vào tháng 12/2020. Khi nhu cầu trong thời gian phong tỏa khiến ban lãnh đạo và các nhà đầu tư tin rằng đây là trạng thái bình thường mới, chứ không phải một đợt tăng đột biến tạm thời.
Khi vaccine được triển khai và các phòng gym mở cửa trở lại, cổ phiếu giảm 20% chỉ trong một ngày, và Peloton phản ứng bằng cách mua lại một nhà sản xuất khác với giá $420 triệu, vẫn neo vào câu chuyện tăng trưởng ngay cả khi môi trường đứng sau câu chuyện đó đã đảo ngược.
Đến giữa năm 2022, công ty ghi nhận khoản lỗ ròng $2,83 tỷ, và cổ phiếu đã giảm từ hơn $160 xuống còn $10, tương đương mức giảm hơn 90%. Các nhà đầu tư vẫn tiếp tục xem mỗi mức đáy mới là một cơ hội “mua khi giá giảm,” bị neo vào mức đỉnh $167 vốn sẽ không bao giờ quay trở lại.
Ban Lãnh Đạo neo vào những con số của thời kỳ tăng trưởng siêu tốc, sử dụng chúng làm cơ sở cho các dự báo doanh thu trong tương lai, kế hoạch tuyển dụng và mở rộng chuỗi cung ứng.
Các Nhà Đầu Tư neo vào mức giá đỉnh $167, tiếp tục xem mỗi đợt giảm sau đó là một cơ hội "mua khi giá giảm" với kỳ vọng cuối cùng giá sẽ phục hồi.
Peloton Định Vị thương hiệu của mình là "cao cấp và hướng đến địa vị," đồng thời bám chặt vào mức định giá đó như một điểm neo.
Trong giai đoạn giữa những năm 2000, Lehman Brothers đã xây dựng một danh mục khổng lồ gồm các chứng khoán bảo đảm bằng thế chấp, đưa cổ phiếu của mình lên mức cao nhất mọi thời đại là $86,18 và vốn hóa thị trường gần $60 tỷ.
Ban lãnh đạo đã đánh giá quá cao cả độ chính xác của các mô hình rủi ro lẫn khả năng kiểm soát kết quả của chính mình, đồng thời gạt sang một bên tình trạng bất ổn đang hình thành trong các khoản vay dưới chuẩn.
Khi giá nhà bắt đầu giảm vào cuối năm 2007, Lehman tiếp tục đặt cược mạnh hơn thay vì thu hẹp vị thế, mua thêm bất động sản và các tài sản thế chấp vốn đã bắt đầu trở nên xấu đi.
Vào ngày 15 tháng 9 năm 2008, Lehman nộp đơn xin phá sản trong vụ phá sản lớn nhất lịch sử Mỹ, với các khoản nợ phải trả vượt quá $600 tỷ. Một ngân hàng 158 năm tuổi có cổ phiếu giảm từ $86 xuống dưới $1, tương đương mức giảm hơn 99%.
Ban Lãnh Đạo Đã Đánh Giá Quá Cao độ tin cậy của các mô hình rủi ro toán học của công ty. Họ hành động như thể có thể loại bỏ vĩnh viễn các rủi ro thị trường trong thế giới thực và các sự kiện "Thiên Nga Đen", những sự kiện cực đoan, không thể dự đoán.
Thay Vì Tiến Hành Thẩm Định Nghiêm Ngặt, các nhà đầu tư dựa vào danh tiếng lâu đời và hiệu suất trong quá khứ của Lehman làm tiêu chuẩn. Họ đã cho rằng một công ty có lịch sử lâu đời như vậy không thể nào có bất kỳ rủi ro nghiêm trọng nào.
Khi lợi nhuận liên tục đổ về, bộ não có thể tự đánh lừa mình để cảm thấy "bất khả chiến bại," khiến một người bỏ qua những rủi ro có thể tác động đến toàn bộ thị trường.
Khi giao dịch trong những thị trường có lợi nhuận cao hoặc những xu hướng dường như không thể bị ngăn cản, sự quá tự tin có thể khiến các nhà giao dịch sử dụng mức đòn bẩy cao đến mức nguy hiểm.
Để bảo vệ vốn của bạn, hãy chủ động đặt câu hỏi về lợi thế của chính mình và luôn đặt ra các giới hạn nghiêm ngặt đối với đòn bẩy.
Trong những tình huống đòi hỏi phải đưa ra quyết định ngay lập tức, chẳng hạn như scalping hoặc giao dịch trong ngày, bộ não luôn phải chịu căng thẳng cao độ.
Hơn nữa, khi thị trường đảo chiều đòi hỏi phải đưa ra quyết định ngay lập tức để cắt giảm thua lỗ nhiều nhất có thể, điều này khiến các nhà giao dịch rơi vào trạng thái căng thẳng trong những tình huống bất ngờ.
Như bạn đã biết, các quyết định giao dịch thường đi kèm với mức độ căng thẳng cao đến mức việc bộ não của các nhà giao dịch bị các thiên kiến chi phối thường là điều phổ biến.
Điều này là do bản năng sinh tồn của bộ não, khi quyền điều khiển chuyển từ vỏ não trước trán sang hạch hạnh nhân dưới tác động của căng thẳng.
Căng Thẳng Khiến Bộ Não của Bạn Hoảng Loạn
Khi đối mặt với những tình huống cắt lỗ bất ngờ hoặc biến động giá đột ngột, nỗi sợ mất tiền khiến bộ não của bạn hoảng loạn.
Sự Kích Hoạt của Thiên Kiến
Để nhanh chóng thoát khỏi tình huống, bạn bắt đầu cân nhắc những lựa chọn dễ dàng. Do đó, các thiên kiến khiến bạn dễ đưa ra những quyết định phi lý hơn so với những gì bạn đáng lẽ phải làm.
Phớt Lờ Các Quy Tắc Giao Dịch
Để giảm thiểu tổn thương về mặt cảm xúc, họ có thể trì hoãn việc đóng vị thế hoặc cố gắng thực hiện các giao dịch trả thù. Thay vì đặt các mức cắt lỗ ngay từ những quyết định đầu tiên.
Dẫn đến Những Khoản Thua Lỗ Lớn Hơn
Giao dịch theo cảm xúc có thể dẫn đến những khoản thua lỗ thậm chí còn lớn hơn trong hầu hết các trường hợp. Việc mất vốn sau đó tiếp tục làm gia tăng căng thẳng, đưa bạn quay trở lại Bước 1 và lặp lại vòng phản hồi tiêu cực.
Một khi nhà giao dịch rơi vào vòng lặp tiêu cực này, việc tự mình thoát ra sẽ trở nên khó khăn hơn.
Cách tiếp cận hiệu quả nhất là ngắt dòng suy nghĩ về mặt thể chất hoặc một cách cưỡng chế, như được giải thích dưới đây;
Đóng tất cả các vị thế đang mở bằng lệnh thị trường,
Tắt PC hoặc Điện Thoại được sử dụng để giao dịch nhằm ngắt kết nối với biểu đồ.
Nghỉ ngơi và bình tĩnh lại, chẳng hạn như ra ngoài uống cà phê hoặc gặp gỡ một người bạn
Đặt trước giới hạn thua lỗ tối đa hàng ngày trên tài khoản giao dịch của bạn.
Tự động đặt lệnh cắt lỗ cùng lúc khi bạn vào lệnh.
Giảm kích thước lot và giao dịch với số tiền mà bạn có thể chấp nhận mất.
Nếu bạn nhận thấy bất kỳ hành vi hoặc dấu hiệu thể chất nào sau đây trong khi giao dịch, hãy dừng lại ngay lập tức.
Cảnh Báo Thể Chất: Nhịp tim tăng cao, thở nông, bị sốt, lòng bàn tay đổ mồ hôi, v.v.
Cảnh Báo Hành Vi: Mở thêm các vị thế ngoài kế hoạch, đẩy lùi mức cắt lỗ, chỉ tìm kiếm những cuộc trò chuyện lạc quan trên SNS, v.v.
Bất kỳ loại thiên kiến nào cũng diễn ra theo cùng một cách tại Enron, Peloton và Lehman: những người có năng lực tự thuyết phục bản thân rằng các dấu hiệu cảnh báo không áp dụng cho họ.
Dưới áp lực, bộ não chuyển từ phân tích cẩn trọng sang những phản ứng nhanh, mang tính bản năng, và đó chính xác là lúc những thiên kiến này chiếm ưu thế và các quy tắc giao dịch bị gạt sang một bên.
Đó là xây dựng trước các biện pháp bảo vệ, chẳng hạn như cắt lỗ và giới hạn thua lỗ hàng ngày, đồng thời rời khỏi giao dịch về mặt thể chất ngay khi bạn nhận thấy các dấu hiệu cảnh báo.
Từ điển tài chính dễ sử dụng của chúng tôi sẽ giúp bạn hiểu rõ các thuật ngữ giao dịch phức tạp bằng ngôn ngữ đơn giản. Học ngay những khái niệm quan trọng mà mọi nhà giao dịch cần biết
